GOVORITE LI ZAJEDNIČKI? Kako je nastala i kako je primljena Deklaracija o zajedničkom jeziku

Od danas u svim bolje snabdevenim knjižarama naći će se knjiga Ranka Bugarskog pod naslovom  GOVORITE LI ZAJEDNIČKI? Kako je nastala i kako je primljena Deklaracija o zajedničkom jeziku. Knjigu je objavila ugledna izdavačka kuća Biblioteka XX vek, u partnerstvu s Udruženjem KROKODIL i organizacijom forumZFD Beograd. Prva promocija zakazana je za 2. april u 19 sati u Centru za kulturnu dekontaminaciju (Birčaninova 21), a glavna promocija knjige sa pratećim razgovorima i debatom u okviru jubilarnog desetog Festivala KROKODIL (15-18. Jun).

 

Predmet ove knjige jeste aktuelna jezička situacija u novonastalim državama na teritoriji srpskohrvatskog/hrvatskosrpskog jezika, na čijim delovima danas funkcionišu srpski, hrvatski, bosanski i crnogorski kao odeliti službeni jezici. Njenu okosnicu predstavlja razmatranje mogućnosti smirivanja uzavrelih strasti koje su pratile razbijanje Jugoslavije i rastakanje srpskohrvatskog jezika, kao i poboljšanja komunikacije između građana Srbije, Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Crne Gore putem omekšavanja uveliko veštački  podignutih nacionalnih i jezičkih granica. Glavni negativni junak ovog dela knjige jeste nacionalizam, koji je i doveo do lanca destrukcuje svega što je do rata na ovom području bilo zajedničko, a njegov glavni pozitivni lik upravo je označen središnjim pojmom zajedničkog jezika. (...)

 

Srž knjige čine poglavlja o projektu Jezici i nacionalizmi, i o dokumentu koji je za njim usledio, Deklaraciji o zajedničkom jeziku, u suštini pozivu na prilagođavanje nacionalističkih jezičkih i identitetskih politika u sve četiri države jezičkoj stvarnosti. Tokom istorije na evropskom tlu su milioni ljudi pali u ratovima za slavu Nacije, uz bespogovorno uzdizanje kolektiva iznad pojedinca. Nasuprot tome, ovaj projekat i prateća Deklaracija deluju u pravcu podrivanja nacionalizma kritičkim promišljanjem samog pojma nacije koji mu leži u osnovi, pri čemu se u duhu modernih shvatanja nacija sagleda kao zamišljena zajednica (prema američkom naučniku Benediktu Andersonu). Time se ujedno dovodi u pitanje apsolutni primat kolektivnog identiteta nad individualnim pravima i slobodama.

 

Ova knjiga  napisana je u želji da se jedna vredna inicijativa i akcija većeg broja posvećenih ljudi, kakva god bila njena sudbina, predstavi i u koricama knjige u jednoj renomiranoj ediciji i tako ostane trajno zabeležena. (Iz Uvodne napomene). 

 

Podsećamo da su nakon serije regionalnih konferencija projekta Jezici i nacionalizmi, koje su od aprila do novembra 2016. održane u Podgorici, Splitu, Beogradu i Sarajevu, eminentni stručnjaci iz oblasti lingvistike i drugih društvenih nauka sastavili Deklaraciju o zajedničkom jeziku u nameri da se podigne svest i aktivno utiče na postojeće nacionalističke jezičke prakse u sve četiri države regiona u kojima se govorio srpsko-hrvatski ili hrvatsko-srpski jezik. Tekst deklaracije stavljen je na uvid javnosti od 1. aprila 2017. godine na internet stranici projekta www.jezicinacionalizmi.com gde je svaka osoba saglasna s tekstom Deklaracije u mogućnosti i da je potpiše. Deklaraciju o zajedničkom jeziku do sada je potpisalo više od 10 000 ljudi iz čitavog regiona.

Projekat Jezici i nacionalizmi rezultat je dvogodišnje istraživačke misije i partnerskog delovanja beogradskog Udruženja KROKODIL i njegovih lokalnih i regionalnih partnera. Osnovna namera ovog projekta bila je da se kroz otvoreni dijalog lingvista i drugih stručnjaka problematizuje pitanje postojanja četiri “politička” jezika na prostoru nekadašnjeg hrvatsko-srpskog / srpsko-hrvatskog, kao i sve one značajne i izazovne teme u kojima se lingvistička nauka neprincipijelno ukršta s identitetskom politikom. Tako je i danas. Uprkos željenoj i ostvarenoj emancipaciji te formalnom postojanju četiri standarda, identitetsko-jezičke strasti nisu se smirile, a preskriptivizam, zanesenost jezičkim imperijalizmom, teze o “pedesetogodišnjem jezičkom ropstvu” i čitav dijapazon pogrešnih interpretacija i dalje traju. Sve su to razlozi zbog kojih je Projekat Jezici i nacionalizmi pokrenut je u saradnji sa Radnom grupom koju čine najuticajniji eksperti na ovom polju: prof. dr Snježana Kordić, prof. dr Hanka Vajzović, prof. dr Ranko Bugarski i Božena Jelušić. Projekat su podržali Allianz Kulturstiftung i forumZFD.

 U Prologu i pet poglavlja ove knjige profesor Ranko Bugarski, lingista međunarodne reputacije, nudi odgovore na najvažnija pitanja koja se postavljaju u vezi sa Deklaracijom o zajedničkom jeziku (objavljenom 30. marta 2017), čijoj je pripremi sam dao veliki doprinos.  Kao i druge knjige ovog autora u Biblioteci XX vek, i ova u dodatku ima pregled najnovijih slivenica i žargonizama i selektivnu bibliografiju sociolingvistike.” Ivan Čolović 

 

Biografija autora:

 

Dr Ranko Bugarski, redovni profesor Filološkog fakulteta u Beogradu, autor je mnogih radova iz raznih oblasti lingvistike. U ovoj ediciji izašle su mu knjige Lingvistika o čoveku (1975,1983), Jezik u društvu (1986), Jezik od mira do rata (1995), Lica jezika – sociolingvističke teme (2001, 2002), Nova lica jezika – sociolingvističke teme (2002,2009), Žargon – lingvistička studija (2003,2006), Jezik I kultura (2005), Evropa u jeziku (2009), Jezik i identitet (2010), Portret jednog jezika (2012), Sarmagedon u Mesopotamaniji – leksičke skrivalice (2013), Putopis po sećanju (2014) i Jezici u potkrovlju (2016). Bio je predsednik Evropskog lingvističkog društva i potpredsednik Medunarodnog udruženja za primenjenu lingvistiku. Član je Evropske akademije nauka i umetnosti i ekspert Saveta Evrope za regionalne ili manjinske jezike. U njegovu čast štampana su tri zbornika radova: History and Perspectives of Language Study – Papers in Honor of Ranko Bugarski, Amsterdam 2000; Jezik, društvo, saznanje – Profesoru Ranku Bugarskom od njegovih studenata, Beograd 2003 i Jezik u upotrebi/Language in Use, Novi Sad 2011.

Sva prava zadržana, originalni link objave je: http://www.prspective.rs/objave/aktuelno/govorite-li-zajednicki-kako-je-nastala-i-kako-je-primljena-deklaracija-o-zajednickom-jeziku